Mari Flag




Finno-Ugric Department FWF

Проект Вена университетын финно-угор пӧлкажын инициативыж почеш ышталтеш. Марий-англичан мутерым ыштыме дене кылдалтше проект Австрий шанче фонд FWF полшымо дене финансироватлалтеш: P22786-G20.

Транскрипций

Сайтыште вашлиялтше чыла лингвистический йӧн-влак кириллица полдышоҥа денат, латин полдышоҥа денат марий символым погаш лиеш.

Те руш полдышоҥа дене пайдаланеда, куштыжо лӱмын марий символ-влак уке улыт, те тышеч кӱлеш символан полдышоҥам возен налын кертыда. Те тыгакак марий символ-влакым кок точкым але апострофым «а», «о», «у», «ы», «н» буква-влакым темдалме дене луктын кертыда.

ЛектышТемдыме годым комбинаций 1Темдыме годым комбинаций 2
тӱҥжӧту:н:жо:ту'н'жо'
нӹлӹтӓнны:лы:та:нны'лы'та'н






Латин полдышоҥа дене пайдаланеда гын, ме тыланда тӱткышым транскрипцийын икмыняр ойыртемжылан ойыраш темлена. Марий символ-влак чот латин символ-влак чот дене эре келшен огеш тол, мутлан, «sh» сочетаний ик марий «ш» символ дене палемдалтеш. «S» ден «h»-м марий транскрипцийыште («сх») посна буква дене ончыкташлан, нуным вертикальный линий дене шелаш кӱлеш «s|h».

Транскрипций системе мемнан лингвистический йӧнышто тунемшылан кӱлшӧ тӱрлӧ символым тӱрлӧ полдышоҥам кучылтын пайдаланаш полша.

Тиде транскрипций системе тӱрло европысо йылме-влакын (англичан, немыч, венгр, финн да эстон) орфографий системе коклаште шкешотан «компромисс» семын лиеш. Тидлан кӧра, икмыняр келшыдымаш лектеш, мутлан, «j» и «y» символ-влак тӱрлӧ йылмыште тӱрлӧ йӱкым ончыктат.

а - a и - i ö - ö, o:, o' ч - č, tš, tsh, ch
ӓ - ä, a:, a' й - j п - p ш - š, sh
б - b к - k р - r щ - šč, štš, shch, shtsh
в - v, w л - l с - s ъ - *
г - g (ль - lj, l') т - t ы - y, õ
д - d м - m у - u ӹ - y:, õ:
е - je, e1 н - n ӱ - ü, u:, u' ь - '
ё - e:, 'jo'2 (нь - nj, n') ф - f э - e1, e'
ж - ž, zh ҥ - ng3, n:, n' х - h, x ю – ju, 'u
з - z о - o ц - c, ts я – ja, 'a


















1: «Э» ден «е» коклаште кучылтмо ойыртем учебникын учебникын «Тӱҥалтыш» ужашыштыже мемнан сайтыште пуалтын. Латин полдышоҥа дене пайдаланен текстым возымо годым шарныман: марий йылмыште /j / йӱкым пуымо годым тудо вес символын ужашышкыже пура. Тыге, «shuem» шомаклан марий транскрипцийыште «шуэм» келшен толеш, а «shujem»-лан - «шуем».

2: Руш «ё» /jo/ буква руш кӱсынлымӧ шомаклаште гына кучылталтеш, а марий шомаклаште вашлиялтше /jo/ «йо» буква-влак сочетаний дене пуалтеш. Тиде сочетаний «ё» деч чӱчкыдынрак кучылталтеш, садлан мемнан транскрипций системыште «jo»-м ончыкташлан «йо» пуалтеш. Тыланда «ё» кӱлеш гын, те «е»-м кучылт, але 'jo' –м кок могыр гычат апостроф дене ончыктен кертыда.

3: «ҥг» сочетанийым ышташлан тыланда кок «g» символым(мутлан, «tengge» → «теҥге»), але кок точко дене (мутлан,«ten:ge» → «теҥге») палемден кертыда. «нг» сочетаний «n» ден «g»-м вертикальный линий дене ойырымо дене пурталтеш: «n|g».

ЛектышТемдыме годым комбинаций 1Темдыме годым комбинаций 2Темдыме годым комбинаций 3
тӱҥжӧtüngzhötüngžötu:n:zho:
нӹлӹтӓнny:ly:ta:nnõ:lõ:ta:nny:lyta:n







Графически ончыкталтдыме палатализаций годым лингвистический йӧныштӧ кучылталтше транскрипций ойыртемлан тӱткышым ойырыза (ты теме учебникын учебникын «Тӱҥалтыш» ужашыштыже ончыкталтеш). Тыге, морфологий генераторышто, мутлан, «имне» шомак –/imn'e/ лудалтеш, а /imne/ огыл. Родительный падеж формо – «имньым» (/imn'ǝm/) лиеш, кушто палатализаций пушкыдылыкым ончыктышо знак дене ончыкталтеш да чын ышталтеш. Тидлан кӱлеш согласный почеш долларын палыжым «$»ончыктыза: «imn$e» але «имн$е» «имне» олмеш.